Problem ten ma przy tym szczególne znaczenie praktyczne – transformatory stanowią powszechny element infrastruktury, a jednocześnie są składnikami majątku o istotnej wartości, co oznacza, że sposób ich kwalifikacji może znacząco wpływać na wysokość płaconego podatku.
Tło sprawy
Na przestrzeni lat i kolejnych zmian ustawy o podatkach i opłatach lokalnych transformatory były kwalifikowane na wszystkie możliwe sposoby – jako budowle, urządzenia techniczne, części sieci elektroenergetycznej, a niekiedy także jako niepodlegające opodatkowaniu.
Początkowo Ministerstwo Finansów prezentowało jednoznaczne stanowisko, zgodnie z którym jeżeli stacja transformatorowa stanowi budynek, to urządzenia i instalacje w jej wnętrzu nie podlegają opodatkowaniu (pismo z 31 stycznia 2007 r., PL-833/13/PP/07/183). Argumentowano także, że nie spełniają kryterium „wzniesienia z użyciem wyrobów budowlanych”.
Stanowisko to nie zostało jednak utrzymane w praktyce – z czasem organy podatkowe i sądy administracyjne zaczęły prezentować odmienne podejścia. I tak w wyroku NSA z 22 lipca 2020 r. (sygn. II FSK 1064/20) wskazano, że transformatory i rozdzielnice są niezbędne do funkcjonowania sieci i pozostają z nią w związku techniczno-funkcjonalnym, tworząc całość umożliwiającą przesył energii elektrycznej, a w konsekwencji podlegającą opodatkowaniu jako budowle (urządzenia budowlane)
W późniejszym orzecznictwie NSA (m.in. sygn. III FSK 3953/2) podkreślano, że samo powiązanie funkcjonalne nie jest wystarczające, a każdy element infrastruktury wymaga odrębnej oceny. Dodatkowo ponownie akcentowano, że urządzenia takie jak transformatory czy rozdzielnice często nie są wznoszone z użyciem wyrobów budowlanych, lecz stanowią urządzenia techniczne instalowane w obiektach, co przemawia przeciwko ich kwalifikacji jako budowli.
Nowe przepisy – co się zmieniło?
Nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wprowadziła autonomiczną definicję budowli, jednak nie rozstrzygnęła wprost kwestii opodatkowania transformatorów. Jednocześnie w uzasadnieniu zmian wskazano, że intencją ustawodawcy było utrzymanie dotychczasowego zakresu opodatkowania, bez jego rozszerzania.
Jak kształtuje się kwalifikacja transformatorów na gruncie podatku od nieruchomości po nowelizacji z 2025 r. – w orzecznictwie i interpretacjach?
W interpretacji Prezydenta Miasta Katowice z dnia z dnia 2 lutego 2026 r. (sygn. EO-III.310.4.2025.BT) wskazano, że urządzenia takie jak transformator oraz rozdzielnice sN i NN, tworzące stację transformatorową kontenerową i trwale połączone z siecią, stanowią jeden obiekt techniczny realizujący funkcję przesyłu i transformacji energii. Z kolei w interpretacji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 18 września 2025 r. (sygn. WBMiP-III.3120.392.2025.JR) organ wyraźnie zakwestionował podejście podatników, zgodnie z którym transformatory miałyby stanowić instalację budynku. Podkreślono, że pełnią one funkcję w procesach przemysłowych i są elementem zakładowej sieci elektroenergetycznej.
Analogiczne wnioski wynikają z orzecznictwa. W wyroku WSA we Wrocławiu z 12 marca 2026 r. (I SA/Wr 813/25) sąd potwierdził, że transformator pozostaje funkcjonalnie związany z linią elektroenergetyczną i obsługuje całość zakładu, a nie pojedynczy budynek. Jednocześnie zaakceptowano stanowisko organu, że jego posadowienie stanowi efekt robót budowlanych w postaci montażu. W tym kontekście istotne znaczenie ma także wyrok WSA w Gdańsku z 27 stycznia 2026 r. (sygn. I SA/Gd 795/25), w którym jednoznacznie wskazano, że montaż – rozumiany jako składanie i przytwierdzanie gotowych elementów – mieści się w definicji robót budowlanych.
Podsumowanie
W konsekwencji aktualna linia interpretacyjna prowadzi do wniosku, że transformatory co do zasady kwalifikowane są jako budowle (lub elementy budowli), a nie jako instalacje budynków. Nowa definicja robót budowlanych, obejmująca również montaż, istotnie wzmacnia argumentację organów w tym zakresie.
Z perspektywy praktycznej oznacza to istotne ryzyko dla podatników, którzy dotychczas opierali się na koncepcji „instalacyjnego” charakteru transformatorów. W obecnym stanie prawnym i orzeczniczym podejście to jest coraz częściej kwestionowane.
Warto rozważyć weryfikację kwalifikacji transformatorów w majątku przedsiębiorstwa, w szczególności w zakresie ich funkcjonalnego powiązania z siecią elektroenergetyczną oraz sposobu ich posadowienia i montażu.
Ewelina Pietrasik & Przemysław Łabędzki