🏛️ Nowa rzeczywistość fundacji rodzinnych a obowiązki TP
Fundacje rodzinne, wprowadzone do polskiego prawa w 2023 roku, szybko zyskały popularność jako narzędzie sukcesji, akumulacji majątku i planowania podatkowego. Choć ich głównym celem nie jest działalność gospodarcza (należy jednak mieć na uwadze, iż fundacje rodzinne mogą prowadzić działalność gospodarczą w określonym zakresie wskazanym w ustawie), mogą posiadać majątek, który z czasem znacząco rośnie – często w wyniku darowizn od fundatora lub osób z nim powiązanych.
I tu pojawia się pytanie:
czy darowizna wniesiona do fundacji rodzinnej przez podmiot powiązany wymaga dokumentacji cen transferowych i złożenia informacji TPR?
🎁 Darowizna – świadczenie jednostronne i nieodpłatne
Darowizna – w swojej istocie – nie jest umową, w ramach której darczyńca oczekuje ekwiwalentu ze strony obdarowanego. Jest to świadczenie jednostronne, co odróżnia je od klasycznych działań gospodarczych, które z definicji mają charakter wzajemny i zarobkowy.
W praktyce fundacje rodzinne otrzymują środki najczęściej od fundatora lub jego bliskich (np. małżonka, dzieci, rodzeństwa). Spełniona jest więc przesłanka powiązania pomiędzy darczyńcą i obdarowanym, która – na gruncie przepisów TP – przy spełnieniu określonych przesłanek ustawowych mogłaby sugerować obowiązki dokumentacyjne. Ale czy rzeczywiście?
⚖️ Sądy nie chcą rozstrzygać – wskazują na interpretację ogólną
Podatnicy, chcąc rozstrzygnąć wątpliwości, kierowali wnioski do KIS o indywidualne interpretacje, celem potwierdzenia czy darowizna na rzecz fundacji rodzinnej stanowi transakcję kontrolowaną w rozumieniu regulacji o cenach transferowych. Organy podatkowe natomiast, odmawiały wydania interpretacji – odsyłając wnioskodawców do Interpretacji ogólnej Ministra Finansów z 29 grudnia 2021 r., w sprawie definicji transakcji kontrolowanej.
Sądy administracyjne, np. WSA w Gdańsku (I SA/Gd 1017/24 i I SA/Gd 21/25), przyznały organom rację i oddalały skargi podatników. Argument? Pytanie podatnika dotyczy kwestii ujętej we wspomnianej powyżej Interpretacji ogólnej Ministra Finansów.
🔍 Jak rozumieć „transakcję kontrolowaną”? Klucz: charakter gospodarczy
Interpretacja ogólna Ministra Finansów wskazuje, iż transakcją kontrolowaną są działania:
- o charakterze gospodarczym,
- identyfikowalne na podstawie rzeczywistych działań stron,
- w których warunki zostały ustalone w wyniku powiązań.
Wszystkie trzy przesłanki muszą być spełnione łącznie.
W przypadku darowizny do fundacji Rodzinnej kluczowy jest pierwszy punkt – działanie musi mieć charakter zarobkowy, czyli być nastawione na osiągnięcie zysku.
💡 Darowizna a transakcja gospodarcza? Czy argumentacja traktowania darowizny analogicznie do dywidendy czy dopłat w spółce jest wystarczająca?
Minister Finansów w przytoczonej Interpretacji ogólnej, jako przykład działania pozbawionego charakteru gospodarczego wskazał wypłatę dywidendy – bo choć dotyczy wypłaty wypracowanego zysku, sama czynność wypłaty dywidendy nie jest działaniem o celu zarobkowym. Podobnie w przypadku dopłat do spółki wskazanych w art. 177-179 KSH – według Ministra Finansów – z uwagi na brak odpłatności charakterystycznej dla umów wzajemnych, nie powinny być one traktowane jako działanie o charakterze gospodarczym – a tym samym nie stanowią transakcji kontrolowanej.
Co do zasady analogicznie działa darowizna – ma charakter jednostronny, nie przynosi ekwiwalentu w formie zysku darczyńcy, nie stanowi „wymiany”?
Brak oczekiwań = brak celu zarobkowego. Co jednak w przypadku, gdy przedmiot darowizny wykorzystywany jest przez fundację rodzinną do prowadzenia działalności gospodarczej w ustawowym zakresie, czy w takim przypadku należy traktować darowiznę jako transakcję kontrolowaną?
📊 Czy dokumentować darowiznę w TPR?
Biorąc pod uwagę fakt, iż:
- organy podatkowe odmawiają wydawania interpretacji, rozstrzygających czy darowizna do fundacji rodzinnej stanowi transakcję kontrolowaną, a sądy administracyjne potwierdzają ich stanowisko,
- brak wyszczególnienia darowizny w Interpretacji Ogólnej Ministra Finansów jako czynności nie stanowiącej transakcji kontrolowanej w rozumieniu regulacji w zakresie cen transferowych przy jednoczesnym wskazaniu, iż w przypadku wpłat innych niż regulowane przepisami KSH w zakresie dopłat kwestia gospodarczego lub niegospodarczego charakteru nie jest przesądzona,
zalecana wydaje ostrożność oraz szczegółowa analiza w celu potwierdzenia braku spełnienia definicji transakcji kontrolowanej w kwestii przedmiotowych darowizn.
🧭 Podsumowanie
Darowizna na rzecz fundacji rodzinnej – co do zasady jest dokonywana przez podmioty powiązane — czy w związku z tym powinna być uznana za transakcję kontrolowaną. Jej jednostronny i nieodpłatny charakter, oraz analogia do dywidendy przemawiają za traktowaniem darowizny jako działania pomiędzy podmiotami powiązanymi niespełniającego przesłanek transakcji kontrolowanej w rozumieniu przepisów TP.
Niemniej jednak jej brak bezpośredniego wskazania w interpretacjach ogólnych oraz podobieństwo do innych transakcji, które zgodnie z linia orzeczniczą stanowią transakcji kontrolowane wciąż rodzi praktyczne wątpliwości.
➡️ Ostrożność i indywidualna analiza przypadku pozostają wskazane.
Michał Droś & Anna Kupnicka-Tomiczek
#FundacjaRodzinna #Darowizna #CenyTransferowe #TP #PlanowaniePodatkowe #Sukcesja #TPR #Podatki2025 #Compliance #PrawoPodatkowe #InterpretacjaOgólna #LinkedInLegal